Emocje w ruchu. Czuję, ruszam się, odkrywam!

Projekt edukacyjny wspierający rozwój emocjonalno-społeczny dzieci w wieku 3–5 lat

Miejsce realizacji: Przedszkole w Puchaczowie
Termin realizacji: rok przedszkolny 2026/2027

Grupa w której realizowany będzie projekt: „Myszki” 3-4 latki
Nauczyciel prowadzący:  Paulina Szymańska, Anna Sadowska

Autor projektu: Ewelina Mrugała

1. O projekcie

„Emocje w ruchu. Czuję, ruszam się, odkrywam!” to projekt edukacyjny dla dzieci w wieku 3–5 lat, wspierający rozwój emocjonalno-społeczny poprzez bajkoterapię, ruch, zabawę, doświadczenia sensoryczne i twórcze działanie. Dzieci uczą się rozpoznawać i wyrażać emocje, zauważać sygnały płynące z ciała, komunikować swoje potrzeby oraz budować relacje z innymi.

Projekt wpisuje się w założenia Kompasu Jutra i nowej podstawy programowej wychowania przedszkolnego, kładąc nacisk na aktywne uczenie się poprzez doświadczenie, rozwijanie sprawczości, samodzielności, współpracy i dobrostanu dziecka. Ruch nie jest tu jedynie dodatkiem do zajęć – stanowi ważny sposób poznawania siebie, własnego ciała i emocji.

Przewodnikiem dzieci podczas 10 spotkań jest Pomi – Stworek Pomabajkowy, który wspólnie z nimi odkrywa świat emocji i szuka różnych sposobów działania. Projekt opiera się na założeniu, że każda emocja jest ważna, a dzieci mogą stopniowo uczyć się ją zauważać, wyrażać i szukać tego, czego w danej chwili potrzebują.

Cykl obejmuje 10 spotkań:

1. Radość – „Co sprawia, że chce mi się podskakiwać?”
2. Smutek – „Kiedy potrzebuję bliskości”
3. Złość – „Kiedy złość robi się wielka”
4. Strach – „Kiedy czegoś się boję”
5. Spokój – „Kiedy moje ciało zwalnia”
6. Przyjaźń – „Razem może być inaczej”
7. Pomaganie – „Mogę Ci pomóc?”
8. Odwaga – „Spróbuję po swojemu”
9. Wdzięczność – „Małe rzeczy, które cieszą”
10. Wszystkie moje emocje – „Pomi ma miejsce na każdą emocję”

Spotkania prowadzą dzieci od poznawania podstawowych emocji i sygnałów płynących z ciała do tematów związanych z relacjami, pomaganiem, odwagą, wdzięcznością i szukaniem własnych sposobów działania.

2. Cele projektu

Cel główny

Wspieranie rozwoju emocjonalno-społecznego dzieci w wieku 3–5 lat poprzez rozpoznawanie i wyrażanie emocji, zauważanie sygnałów płynących z ciała, komunikowanie własnych potrzeb, rozwijanie relacji z innymi oraz poznawanie bezpiecznych sposobów reagowania w różnych sytuacjach.

Cele szczegółowe

Projekt stwarza dzieciom okazję do:

• rozpoznawania i nazywania podstawowych emocji;
• zauważania prostych sygnałów emocji płynących z ciała;
• wyrażania emocji poprzez słowo, gest, mimikę, ruch i działania twórcze;
• poznawania prostych sposobów radzenia sobie z napięciem;
• rozpoznawania i komunikowania własnych potrzeb;
• rozwijania umiejętności proszenia o pomoc i jej oferowania;
• rozwijania empatii i uważności na emocje oraz potrzeby innych osób;
• podejmowania współpracy i wspólnego działania;
• rozwijania świadomości własnego ciała poprzez ruch;
• podejmowania prób, dokonywania wyborów i szukania własnych rozwiązań;
• rozwijania samodzielności, sprawczości i wiary we własne możliwości;
• rozwijania słownictwa związanego z emocjami, potrzebami i relacjami;
• rozwijania wyobraźni i twórczej ekspresji.

3. Organizacja i sposób realizacji

Projekt obejmuje 10 spotkań, z których większość trwa około 25–30 minut. Ostatnie spotkanie, podsumowujące cały cykl, może zostać wydłużone do około 30–35 minut.

Rekomenduje się realizację jednego spotkania tygodniowo lub jednego w miesiącu, jednak harmonogram można swobodnie dostosować do rytmu pracy grupy. Nauczyciel może skracać poszczególne aktywności, dzielić scenariusz na krótsze części, wybierać pytania najlepiej odpowiadające możliwościom dzieci oraz wracać do poznanych wcześniej zabaw i „Sposobów Pomi”.

W pracy z młodszymi dziećmi warto ograniczyć liczbę pytań i częściej umożliwiać odpowiedź poprzez gest, ruch, mimikę lub wskazanie. Starsze dzieci można zachęcać do samodzielnego nazywania emocji i potrzeb, opowiadania oraz proponowania własnych rozwiązań. Karty pracy są elementem opcjonalnym. Nie stanowią podstawowej formy zajęć ani sposobu sprawdzania wiedzy dziecka. Najważniejsze pozostają zabawa, ruch, rozmowa i bezpośrednie doświadczenie.

Metody pracy:

W projekcie wykorzystano: elementy bajkoterapii, rozmowę kierowaną, zabawy i ekspresję ruchową, doświadczenia sensoryczne, działania plastyczne i twórcze, elementy dramy, zabawy konstrukcyjne, ćwiczenia oddechowe i wyciszające oraz obserwację pedagogiczną.

Formy pracy:

Zajęcia realizowane są z całą grupą, w parach, w małych zespołach oraz indywidualnie, w zależności od charakteru aktywności i potrzeb dzieci.

4. Jak wyglądają spotkania z Pomi?

Każde spotkanie ma podobną strukturę, dzięki czemu dzieci mogą stopniowo oswoić się z rytmem zajęć.

1. Bajka terapeutyczna – krótka historia, w której Pomi doświadcza sytuacji związanej z tematem spotkania.
2. Porozmawiajmy z Pomi – kilka prostych pytań pomagających dzieciom przyjrzeć się temu, co wydarzyło się w bajce, co czuł Pomi i czego mógł potrzebować.
3. Emocja w ruchu – zabawa, w której dzieci poznają temat poprzez ruch i własne ciało.
4. Odkrywam! – doświadczenie sensoryczne, zabawa, eksperyment lub działanie twórcze.
5. Sposób Pomi – prosty gest, komunikat lub sposób działania, do którego można później wracać w codziennych sytuacjach.
6. Karta pracy – opcjonalnie – dodatkowa aktywność pozwalająca dziecku utrwalić lub twórczo przeżyć temat spotkania.
7. Rytuał Pomi – krótkie, wspólne zakończenie zajęć.

Każde spotkanie zamyka również „Myśl Pomi”, która w prostych słowach podsumowuje jego najważniejsze przesłanie.

5. Kilka ważnych zasad

• Podczas realizacji projektu warto pamiętać, że dzieci w wieku 3–5 lat mogą bardzo różnić się sposobem komunikowania i przeżywania emocji.
• Każda emocja jest ważna. Nie dzielimy emocji na dobre i złe.
• Emocja i zachowanie to nie to samo. Dziecko ma prawo czuć złość, smutek czy strach, jednocześnie stopniowo poznając bezpieczne sposoby działania.
• Nie każde dziecko przeżywa emocje tak samo. Nie oczekujemy jednej właściwej reakcji ani jednego sposobu na uspokojenie.
• Dziecko może odpowiadać na różne sposoby. Słowo nie jest jedyną możliwością – odpowiedzią może być również gest, mimika, ruch, wskazanie lub działanie.
• Dziecko ma prawo nie odpowiadać. Nie powinno być zmuszane do opowiadania na forum grupy o swoich osobistych doświadczeniach.
• Ruch jest częścią poznawania emocji. Nie jest jedynie przerywnikiem pomiędzy zadaniami.
• Nauczyciel towarzyszy, a nie ocenia. Warto pytać: „Co zauważasz?”, „Czego Pomi może potrzebować?”, „Co mogłoby mu pomóc?” lub „Który sposób chciałbyś wybrać?”, zamiast oczekiwać jednej prawidłowej odpowiedzi.
•  

6. Przewidywane efekty

Po zakończeniu projektu dziecko – na miarę swoich możliwości i etapu rozwoju – może:

• lepiej rozpoznawać i nazywać podstawowe emocje;
• częściej zauważać sygnały płynące z własnego ciała;
• wyrażać emocje poprzez słowo, gest, mimikę lub ruch;
• łatwiej komunikować wybrane potrzeby;
• korzystać z poznanych sposobów radzenia sobie z napięciem;
• podejmować próby proszenia o pomoc i oferowania jej innym;
• lepiej zauważać emocje i potrzeby innych osób;
• podejmować współpracę i wspólne działania;
• podejmować proste wyzwania we własnym tempie;
• korzystać z wybranych „Sposobów Pomi” w codziennych sytuacjach.

Przewidywane efekty nie są kryteriami oceny dziecka. Rozwój emocjonalny i społeczny przebiega indywidualnie i nie oczekujemy, że wszystkie dzieci po zakończeniu projektu osiągną jednakowy poziom poszczególnych umiejętności.

7. Zgodność z podstawą programową wychowania przedszkolnego

Projekt „Emocje w ruchu. Czuję, ruszam się, odkrywam!” jest zgodny z założeniami podstawy programowej wychowania przedszkolnego określonej w Rozporządzeniu Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (Dz.U. z 2026 r. poz. 378, z późn. zm.), obowiązującej od 1 września 2026 r.

Projekt wspiera realizację założeń nowej podstawy programowej poprzez aktywne uczenie się oparte na zabawie, ruchu, bezpośrednim doświadczeniu, rozmowie i twórczym działaniu. Szczególne miejsce zajmuje w nim rozwój emocjonalno-społeczny dziecka, świadomość własnego ciała, samodzielność, sprawczość, budowanie relacji oraz dbanie o dobrostan.

W projekcie wspierane są w szczególności:

Projekt ma charakter tematyczny i nie służy realizacji wszystkich treści podstawy programowej. Wspiera przede wszystkim te obszary rozwoju i kompetencje, które są bezpośrednio związane z jego tematyką oraz celami.

8. Ewaluacja

Ewaluacja projektu nie ma charakteru sprawdzianu ani testu wiedzy dziecka. Służy podsumowaniu udziału dzieci w projekcie oraz wsparciu nauczyciela w obserwacji ich rozwoju emocjonalno-społecznego.

Obejmuje dwa elementy:

1. Ewaluację z dziećmi „Jak było z Pomi?” – dzieci za pomocą prostych symboli określają swoje odczucia związane z udziałem w projekcie oraz mogą powiedzieć, wskazać lub pokazać to, co najbardziej zapamiętały.
2. Kartę obserwacji dziecka – opcjonalne narzędzie dla nauczyciela pozwalające podsumować obserwacje dotyczące m.in. rozpoznawania i komunikowania emocji, zauważania sygnałów płynących z ciała, komunikowania potrzeb, proszenia o pomoc, współpracy oraz korzystania z poznanych „Sposobów Pomi”.

Ewaluacja ma charakter wspierający i obserwacyjny. Nie służy ocenianiu dziecka ani porównywaniu jego umiejętności z innymi dziećmi.